Kamusla Güreş

Sözcüklerin anlamlarını yeniden üreten alternatif bir sözlük çalışması.

Didem Gürzap, Kerem Doğan, Evrim Demirören
44. Yayın Dönemi: 24 Ekim 2016 - 23 Nisan 2017
Pazartesi günleri 10:30 - 11:00 arasında.
Kayıt Arşivi ve Podcast iTunes / RSS

Kamus, sözlük demek. Dilimizin unutulmuş bir yerlerinde "Kamusla güreş olmaz" diye bir söz var. "Lügatla pehlivanlık olmaz" diye de geçiyor bazı kaynaklarda... 'Sözcüğün sözlükte bir anlamı vardır, bu tartışılmaz' manasında bir deyiş... Biz, Didem Gürzap ve Kerem Doğan, sözcüklerin alışılagelmiş tanımlarının dışında, yanında yöresindeki diğer anlam ve çağrışımlarını araştırır ve karıştırırken tam da bunun dışında bir yolda ilerliyoruz. Bu yolda, programımızın adına "Kamusla Güreş" koyduk.

 A'dan Z'ye giderek seçtimiz her sözcüğün, pek çok  alternatif sözlük, kaynak ve bakış açısından yararlanarak baktığımız bu güreş sonrası ortaya çıkan yeni anlamlarını Açık Radyo dinleyicileri ile paylaştığımız bir program Kamusla Güreş. 

Bu programı hazırlarken her sözcükte bambaşka ve yeni kaynaklara yönelmekle birlikte, hemen her programda yararlandığımız kalıcı bazı kaynak kitaplarımız var. Onları sizlerle de paylaşmak istiyoruz:

Kaynak listesi :

Yerleşik Düşünceler Sözlüğü/ Gustave Flaubert/Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
Popüler Siyasi Deyimler Sözlüğü/ Alper Sedat Aslandaş, Baskın Bıçakçı/ İletişim Yayınları
Simgeler Sözlüğü/ Esat Korkmaz / Anahtar Kitaplar
Şeytanın Sözlüğü/ Ambroce Bierce/ Metis Yayıncılık
Sokaktaki İnsanın TC Sözlüğü/ Akdoğan Özkan/Notos Yayınları
Büyük Argo Sözlüğü/ Hulki Aktunç/ Yapı Kredi Bankası Kültür Yayınları
İsyankar Yüzyıl, 20. YY’ın Başkaldırı Sözlüğü/Sel Yayınları
Aptallık Ansiklopedisi/ Matthijs Van Boxsel/Ayrıntı Yayınları
Elifin Öküzü Ya da Sürprizler  Kitabı/ Sevan Nişanyan/Propaganda Yayınları
Larousse Semboller Sözlüğü/ Bilge Kültür Sanat Yayınları         

03 Ekim 2016
Vahşi (isim, sıfat): İçgüdü, Saldırganlık, İd, Özgürlük, Eğitilmemişlik, Doğallık, İlkel, Kapitalizm   Bir kaplan ya da ilkel (!) kabile üyesi mi vahşi yoksa çevreyi yok eden, ırklar ve etnisiteler arasında ayrım yapan, savaşlar çıkarıp kendi türünün mahfına neden olan medeni (!) insan mı? "Kim...
03 Ekim 2016 tarihli program
26 Eylül 2016
Uyku (isim): Kaçış, Farketmeme, Kandırılma, Körlük, Keyif, Dinlenme   Dinlendirici uykudan çevrede olup bitenleri görmeme körlüğüne, uykunun türlü tanımı arasında bir gezinti...  
26 Eylül 2016 tarihli program
19 Eylül 2016
Toprak (isim):  Verim, doğurganlık, istila, fetih, kan, kutsiyet, mezar, hayat kaynağı, ürün, başlangıç, son Kanımızın son damlasına kadar savunduğumuz toprağı, içine girmeden önce kan vermeden kan almadan, korumak, paylaşmak mümkün mü sorusunu sorarken vardığımız sözcükler bunlar oldu. 
19 Eylül 2016 tarihli program
12 Eylül 2016
Şehir (İsim): Kozmopolit, Bireysel, Miras, Kültür, Hak, Trafik, Göç,  Nüfus, Küresellik Birileri kaçmaya çalışırken birilerinin hedefinde  sadece gelmek vardır. Taşı toprağı altın şehrin mirasına hak kazanmak için ne yapmalıdır 'kentli? Öncelikle kentli olmak ne demektir? Bunları tartışıp şehir...
12 Eylül 2016 tarihli program
05 Eylül 2016
Sofra (isim): Bölüşüm, Birlik, Paylaşım, Aile, Kültür, Adap, Görgü, Bereket, Kural Eski Türk boylarının şölenlerinden kraliyet sofralarına bir masa başında aileleri, boyları, hanedanları toplayan bir kültür daveti sofra... Rakı sofrasından pikniğe, iftar sofrasından ziyafete, zekeriya sofralarından...
05 Eylül 2016 tarihli program
29 Ağustos 2016
Radyo (İsim): İcat, Haber, Eğlence, İletişim, Demokrasi, Özgürlük, Muhalefet, Propaganda, Nostalji, Oyalama Elektromanyetikten radyoya ışık hızıyla uzanan çizgide; radyonun kâşiflerinden BBC ilkelerine, korsan radyolardan arkası yarına, radyo dalgalarından nostaljik radyo günlerine, kısıtlamalardan...
29 Ağustos 2016 tarihli program
22 Ağustos 2016
Para (İsim):  Değer göstergesi, Araç, Amaç, Güç, Yük, Fesat, Rezil, Gübre, Hürriyet, Kölelik, Anahtar, Sağır, Kör, Despot, Mürekkepli bir kağıt parçası... Paranın bin bir karşılığı ve dünya üzerindeki sonsuz kavram ve metanın para karşılığından yola çıkarak sadece PARA için bir sözlük...
22 Ağustos 2016 tarihli program
15 Ağustos 2016
Okul (isim) : Baskı, Tecrit, Aynılaştırma, Nostalji Eğitim ve öğretim verirken bazan nasıl  da hapishaneye dönüştüğünü sorguladığımız okulun bir kurum olarak travmalardan kırtasiye malzemelerine, kafamızda açtığı bin bir kapıdan birkaçı... 
15 Ağustos 2016 tarihli program
08 Ağustos 2016
Nefret (isim): Ötekileştirme, İletişimsizlik. Nefret tohumları ekip nefret kusan toplumların nefretle kınadığı eylemlerden, nefret türlerine (korkan, hor gören, güç ifade eden, kıskançlıktan kaynaklanan, nefretten kaynaklanan nefret, zulmedenin nefreti, kurbanın nefreti vd...) masaya yatırdığımız...
08 Ağustos 2016 tarihli program
01 Ağustos 2016
Mahalle (isim): Aidiyet, Baskı, Güven, Sınır, Birlik, Kaçış, Koruma, Tecrit.  En küçük idari birim oluşundan, insani ilişkilere, baskılara, ayrımlara ve örgütlenmelere kadar uzayan anlamları içinden seçtiklerimiz...    
01 Ağustos 2016 tarihli program
23 Temmuz 2016
Kamus, sözlük demek. Dilimizin unutulmuş bir yerlerinde "Kamusla güreş olmaz" diye bir söz var. 'Sözcüğün sözlükte bir anlamı vardır, bu tartışılmaz' manasında bir deyiş... Biz, Didem Gürzap ve Kerem Doğan, sözcüklerin alışılagelmiş tanımlarının dışında, yanında yöresindeki diğer anlam ve...
25 Temmuz 2016 tarihli program
18 Temmuz 2016
Liman (İsim) Karşılama, Uğurlama, Zenginlik, Dışa Açılma, Turizm, Ticaret, Kapitalizm, Sömürge, Terör, Savaş Liman kentleri New York'tan Hamburg'a, Hong Kong'tan İskenderiye'ye gezerken şehirler ve şiirler arasında ulaştığımız sözcükler...
18 Temmuz 2016 tarihli program
11 Temmuz 2016
Kedi (Kedi): Avcı, Karakter sahibi, Nankör, Esnek, Kutsal, Lanetli, Evcil, Yırtıcı İnsanın bizi, tezat sözcükler arasında  dolaştıran kediye bakışından geriye yumuşacık patiler, Da Vinci'nin doğanın başyapıtı olarak gördüğü bir estetik ve asla ehlileştirilemeyen bir yan kalıyorbize... Kediden işte...
11 Temmuz 2016 tarihli program
04 Temmuz 2016
Japonya (isim): Savaşçılık, Doğa, Onur, Sadakat, Güneş, Deniz, Tezat, Emperyalizm, Devrimci değişim, Uyum, Çalışkanlık, Eğitim, Teknoloji, Atom bombası Bir yandan Şintoizm dininin temelinde yatan doğayı yüceltirken bir yandan da yoksun olduğu kaynaklar ve savaşçı samuray geleneğinin de etkisiyle...
04 Temmuz 2016 tarihli program
27 Haziran 2016
İki (İsim) : Zıtlık, Uyum, Eş, Aşk, İkilem, İkiz, Çift, Benzerlik, Seçim, Düşmanlık- Rekabet İkiliğin, ikiyüzlülüğün, ikirciğin tavan yaptığı günümüzde Pisagor Tarikatı'ndan sanatta Dualizme "2"nin nerelere ve kimlere gittiğine bakarken karşımıza çıkan sözcükler...  
27 Haziran 2016 tarihli program
20 Haziran 2016
Işık ( İsim ) : Bilgi, Pencere, Kutsallık, Aydınlanma, Ateş, Optik, Elektromanyetik Tesla'nın elektriğe dönüştürdüğü ışık, Türk Edebiyatında kutsallığı simgelerken bir yandan da Barok resme hakkını verir. Bilimden mitolojiye,dinden sanata ışıktan bu kelimelere vardık...
20 Haziran 2016 tarihli program
13 Haziran 2016
Hırsız (isim): Mülk, Ceza, Zeka, Güvenlik, Haydut iktidarlar, Kahramanlaştırılan hırsız, Hukuk, İntihal Mona Lisa tablosunu çalan Jean Babtite Camille Carrot'yu solda sıfır bırakan türlü hırsızlık içinde dönüp dolanırken vardığımız sözcükler....
13 Haziran 2016 tarihli program
06 Haziran 2016
  Gerçek (isim):  Yanılsama, Acı, Akıl, Süreç, Gaba, Gözlem-deney "Half of knowledge" (bilginin yarı ömrü) diye bir şey olduğunu öğrendikten sonra gene de Hegel'den Marcuse'a, Andre Breton'dan Marquez'e gerçeği araştırırken yolumuza çıkan sözcükler bunlar oldu. 
06 Haziran 2016 tarihli program
30 Mayıs 2016
Fare (isim) Hastalık, Korku, Deney, Genetik, Kurban, Kedi Vebadan 'Fareler ve İnsanlar'a, Micky Mouse'dan kahraman deney kobaylarına, fareyi sıçandan, hamsterı Rattus Norvegius'tan ayırırken vardığımız sözcükler...
30 Mayıs 2016 tarihli program
23 Mayıs 2016
Engel (isim): Yasak, Sansür, Baskı, Direniş, Koruma, Kendini aşma, Sınır, Günah, Ayrımcılık Dilden dine, töreden yasaya türlü engeli konuşurken vardığımız kimi sözcükler...  Bu defa programımızın iki de konuğu vardı. Mustafa Özyürek ve Ilgın Aydınoğlu... Bir körü, 'kör' demenin değil, 'rağmen'...
23 Mayıs 2016 tarihli program