Haftanın Kitabı’nda Ceyhan Usanmaz, İskandinavya’nın 'mutluluk' mitiyle anılan bugünkü halinin ardındaki tarihsel süreci, "Kısa İskandinavya Tarihi" ve "Viking Çağı" üzerinden okuyor; biri kuzeyin tarihsel panoramasını sunarken, diğeri Vikingleri popüler efsanelerden arındırıp çok katmanlı bir toplum olarak ele alıyor.
Dünyanın mutluluk listelerinde yıllardır aynı manzara var: Kuzey ülkeleri zirvede, diğer herkes “ne yapıyorlar da böyle oluyor?” diye aşağıdan bakıyor. Bizim için çoğu zaman uzak bir rüya gibi görünen (çok da yakın sayılmazlar zaten) temiz hava, yüksek refah ve tuhaf bir sakinlik/dinginlik üçlüsüyle anılan İskandinavya, elbette yalnızca modern günlerin değil, binlerce yıllık bir kültürel sürekliliğin ürünü.
Tam da bu noktada, Mart Kuldkepp’in Kısa İskandinavya Tarihi adlı çalışması devreye giriyor! Adı “kısa” ama içerik öyle değil; bölgenin tarihini çağların içinden, net ve akıcı bir çizgide takip etmek isteyen herkes için ideal bir başlangıç kitabı. Coğrafyanın nasıl şekillendiği, halkların nasıl kaynaştığı, devletlerin nasıl kurulduğu, modern refah toplumlarının hangi aşamalardan geçerek oluştuğu… Hepsi, İskandinavya’ya özgü o yalınlıkla anlatılıyor. İskandinavya’nın bugün neden “mutluluğun memleketi” olarak görüldüğünü anlamak isteyenler için gayet sağlam bir giriş kapısı. (Şunu da not edelim ama; havası soğuk, geceleri uzun, vergisi yüksek ülkeler…)
Ve tabii, İskandinavya tarihinin içinde koskoca bir başlık daha var: Vikingler. Mart Kuldkepp, doğal olarak bu dönemi de kitabın bütünlüğü içinde “özetliyor”; çünkü amacın bir “giriş” sunmak olduğu açık. Yine de Vikinglerle ilgili merak dozu yüksek olan okurlar, “Viking Çağı” başlıklı bu bölümün ister istemez kısa tutulduğunu fark ediyor. İşte tam burada da, devreyi Anders Winroth’un Viking Çağı kitabı tamamlıyor!
Özellikle yakın tarihli Viking dizileriyle, diğer bir deyişle popüler kültürle birlikte ilginin katlandığı bu dönemi Anders Winroth, efsanelerden arındırıp tarihsel bağlama oturtarak anlatıyor. Vikinglerin yalnızca “yağmacı barbarlar” değil, aynı zamanda tüccar, çiftçi ve kâşif olduklarını gösteren bir çalışma bu. Kıyılardan başka başka denizlere uzanan seferler, güç mücadeleleri, toplum örgütlenmesi, inanç yapısı… Kısacası, dizilerde parlayan baltaların ardındaki gerçek zihniyeti merak eden herkes burada aradığını buluyor.
Sonuç? Türkçede aynı yayınevi tarafından ve neredeyse peş peşe yayımlanan bu iki kitaptan Kısa İskandinavya Tarihi, kuzeyin tarihsel panoramasını görmek isteyenler için kusursuz bir başlangıç; Viking Çağı ise bu panoramadaki en hareketli ve belki de en maceralı kesiti derinlemesine keşfetmek isteyenlere açılan kapı. Birincisi İskandinavya'yı anlamak isteyeni içeri buyur ediyor, ikincisi o kapıdan girenlerin gözüne çarpan “Vikingler” parantezini büyük, deyim yerindeyse karanlık ve ayrıntılı bir hikâyeye dönüştürüyor.
Mart Kuldkepp
Kısa İskandinavya Tarihi
çev. Özlem Özarpacı
Say Yayınları, 2025, 256 s.
Anders Winroth
Viking Çağı
çev. Samet Öksüz
Say Yayınları, 2025, 400 s.
