Konvektif fırtınalar küresel ölçekte milyarlarca dolarlık hasara yol açıyor

-
Aa
+
a
a
a
Gezegenin Geleceği: 02 Nisan 2026
 

Gezegenin Geleceği: 02 Nisan 2026

podcast servisi: iTunes / RSS

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) enerji teknolojilerine yönelik arz ve talep dinamiklerini incelediği 2026 yılı Enerji Teknolojileri Perspektifleri (Energy Technology Perspectives – ETP) raporu yayımlandı. Raporda temiz enerji teknolojilerinin tüm farklı senaryolarda bile hızla yaygınlaştığı ancak piyasa değerinin ne ölçüde büyüyeceğinin hükümetlerin uygulayacağı politikalara bağlı olduğu vurgulanıyor. Yanı sıra temiz enerjiye yönelik dönüşümün de artık yalnızca “iklim politikası” değil; aynı zamanda sanayi politikası, ticaret ve jeopolitik rekabet meselesi haline geldiğinin altı çiziliyor. Rapora göre, temiz enerji teknolojilerinin toplam küresel piyasa değeri, son 10 yılda yıllık ortalama %20 büyüyerek 2025’te yaklaşık 1,2 trilyon dolara ulaşmış durumda. Bu miktarın 2035’te yaklaşık 2 trilyon dolara çıkarak 2025’teki küresel ham petrol piyasasının büyüklüğüne ulaşması öngörülüyor.

Yeni bir analize göre, konvektif fırtınaların sıklığı ve şiddeti önemli ölçüde artarak, küresel ölçekte milyarlarca dolarlık sigortalı hasara yol açıyor: Uçaklar, binalar, üretim tesisleri ve güneş panelleri dahil yenilenebilir enerji altyapıları, dolu kaynaklı hasarların tehdidi altında. Türkiye’de de MGM verilerine göre, geçen yıl ülke genelinde 1.011 ekstrem meteorolojik olay yaşanırken, bunların yaklaşık 273’ünü fırtına, 172’sini ise dolu olayları oluşturdu. Kasırgaların aksine, şiddetli konvektif fırtınalar çok az ya da hiç uyarı olmadan ortaya çıkabiliyor; yerel ölçekte ciddi hasarlara yol açarken ani sel ve taşkın gibi ikincil etkileri de tetikleyebiliyor. Bu öngörülemez olaylar, sigorta sektörü için yıllık hasarların başlıca nedenlerinden biri haline gelmiş durumda. 

Dün haberini verdiğimiz Muğla'da İkizköy Mahalle Muhtarı Nejla Işık, kızı Esra Işık’ın tutuklanmasının ardından vatandaşlara çağrıda bulunarak, “Akbelen tekrar canlandı. Karacahisar yol sapağında, bütün Akbelen için direnen, mücadele eden, İkizköylülerin sesi olan, Milas'ın, Muğla'nın sesi olan, buraya gelebilen herkesi tekrar nöbete çağırıyoruz" dedi. Muğla’nın Milas ilçesinde Akbelen Ormanı çevresindeki Bağdamları, Çakıralan, Çamköy, İkizköy, Karacaağaç ve Karacahisar mahallelerinde bulunan 679 parsellik tarım arazisinin Cumhurbaşkanı Kararı ile acele kamulaştırılmasına karşı 96 yurttaşın açtığı davada mahkeme bilirkişi keşfi gerçekleştirmiş, keşif sırasında yurttaşlar karara itiraz etmişti. Keşif sırasında çıkan gerginlik sonrası gece saatlerinde gözaltına alınan İkizköy Mahalle Muhtarı Nejla Işık'ın kızı Esra Işık, "görevi yaptırmamak için direnme" suçundan tutuklanarak cezaevine gönderildi. Tutuklama kararının ardından açıklama yapan Nejla Işık, mücadeleden vazgeçmeyeceklerini belirterek, vatandaşları yeniden Akbelen nöbetine davet etti.

Isınan havalarla birlikte Afrika’dan Kafkaslar’a uzanan göç yolculuklarına başlayan kuşlar, hayati bir mola noktası olan Aras Vadisi’nde yeniden kanat çırpmaya başladı. Aras Nehri; sulak alan ve bozkır habitatlarını bir arada sunan eşsiz yapısıyla, göç yolları üzerinde vazgeçilmez bir durak. Aras Nehri yakınında bulunan KuzeyDoğa Derneği de çalışmalarına devam ediyor. KuzeyDoğa Derneği açıklamasında “Türkiye’de kayıt altına alınan 504 kuş türünün 318’ine ev sahipliği yapan bu stratejik bölge, sadece ülkemiz için değil, dünya kuş bilimi (ornitoloji) çalışmaları için de kritik bir öneme sahip. 21 Haziran’a kadar kesintisiz sürecek halkalama ve uydu vericisi ile takip çalışmalarımızı, dünyanın dört bir yanından gelen gönüllülerimizin ve bağışçılarımızın desteğiyle gerçekleştiriyoruz. Bu süreçte hem göç yollarını titizlikle izliyoruz hem de bölgemizin biyolojik çeşitliliğini bilimsel verilerle koruma altına almak için veri toplamaya devam ediyoruz” diyor.

Bu çalışmalarda 2022 yılında halkalanarak, uydu vericisiyle takibe alınan leylek, üç yılda yaklaşık 22 bin kilometre yol kat ederek adeta Iğdır ile Basra Körfezi arasında mekik dokudu. En yüksek irtifalı uçuşunu 5 bin 553 metreyle gerçekleştiren leylek, en hızlı uçuşunu ise saatte 110 kilometreyle gerçekleştirdi. KuzeyDoğa Derneği tarafından anlık olarak izlenen leylekten gelen veriler sadece bir yolculuk hikayesi değil; aynı zamanda leyleklerin kışlama davranışları, göç rotaları, üreme ve beslenme alışkanlıkları hakkında bilim dünyasına çok değerli bilgiler sunuyor. 

Türkiye'nin en değerli doğal miraslarından biri olan ve Burdur'un Yeşilova ilçesi sınırlarında yer alan Salda Gölü’nün doğu kıyısında 29 Mart’ta meydana gelen göçüğün ardından bilim insanları harekete geçti. İnceleme yapan Toprak Bilimci Prof. Dr. Doğan Kantarcı, “Salda Gölü Doğu Kıyısındaki Göçük Hakkında Ön Değerlendirme” raporu hazırladı. İlk değerlendirmelere göre, olayın tek bir nedene bağlı olmadığı; iklim krizi, göl seviyesindeki düşüş ve aşırı yağışların birleşimiyle ortaya çıktığı kaydedildi. Felakete zemin hazırlayan en önemli etken Salda Gölü'ndeki su kaybı. Rapora göre, son ısınma ve kuraklaşma döneminde yaşanan aşırı buharlaşma nedeniyle göl yüzeyinin belirgin bir şekilde alçalması, kıyıyı tutan su kütlesinin direncini ortadan kaldırdı. Son 10 yıl içinde gölde yaklaşık 25-30 metrelik bir çekilme yaşandı. Suyun geri çekilmesiyle yamaçların suya karşı olan dayanımı yok oldu. Gölün çekilmesiyle kuruyan ve derin çatlaklar oluşturan killi yüzey, yağan yağmurlarla birlikte harekete geçti.