Aramızdan ayrılışının kırkıncı yılında: Daniel Balavoine (I)

5 Şubat 1952’de Alençon’da dünyaya gelen Daniel Xavier-Marie Balavoine, müzik kariyerine altmışların sonlarına doğru, balolarda Bob Dylan şarkıları söyleyerek başlamıştı. Bunun sonrasında ilk bestelerini yapma imkânı da bulduğu farklı rock gruplarına katılan genç adam, politikayla 1968 Mayıs’ında, henüz on altı yaşındayken haşır neşir olmaya başladı ve öğrenci hareketinde aktif bir rol oynadı. Sol görüşü temsil eden liderlerle tanışmasının ardından yaşadığı hayal kırıklığıyla milletvekili olma sevdasından vazgeçip tüm zamanını müziğe ayırmaya karar veren Daniel, 1971’de arkadaşlarıyla Paris’e gitti. O dönemde yaşadığı Pau kentine döndüğünde ise progresif rock grubu Présence’a vokalist olarak katıldı. 1972’de gruptan ayrılan Balavoine, ertesi yıl Vogue stüdyosuyla anlaşarak bu etiket altında ilk solo 45’liği Viens vite’i yayınladı. Parça Présence grubuyla yaptığı çalışmalardan daha fazla başarı kazansa da sanatçının, sanat direktörüyle yaşadığı problemler yüzünden bu dönemle ilgili pek de güzel anıları olmadı . Kısa süre sonra Vogue’dan ayrılma kararı alan Balavoine, erkek kardeşi Guy ile Claude-Michel Schönberg imzalı La Révolution Française müzikalinde koro şarkıcısı olarak sahne aldı.

Balavoine’ın vokalist olarak boy gösterdiği La Révolution Française’deki performansı, o dönem Olympia’da vereceği konserler için geniş ses perdesine sahip bir vokalist arayan pop müzik yıldızı Patrick Juvet’nin dikkatini çekti. Bunun üzerine, 1974’te onunla birlikte turneye çıkan Daniel, bir süre sonra onun şarkılarını da yazmaya başladı. Juvet’nin “Chrysalide” isimli albümünde kendisinin seslendirdiği Couleur d’automne adlı parça ise Barclay stüdyolarının sanat direktörlüğü yapan Léo Missir tarafından keşfedilmesini ve bu sayede 1975’te ilk albümü “De vous à elle en passant par moi”’yı çıkarmasını sağladı. Neredeyse tamamı, kadınların uyandırdığı duygulara odaklanan şarkılardan oluşan albümden Évelyne et moi ve Vis loin de moi adlı parçaları içeren tek bir 45’lik piyasaya çıkarken, bu iki parça kendilerine az da olsa radyolara yer bulsa da, albüm on binlik satış rakamıyla ticari anlamda beklentileri karşılamadı. Albümün başarısızlığının getirdiği hayal kırıklığını unutmayan Balavoine, şöhreti yakaladıktan sonra verdiği konserlerde dahi bu albümden hiçbir şarkıyı seslendirmedi.

Bu ilk albümün ticari anlamdaki başarısızlığına rağmen özel ses tınısı sayesinde yapımcıların gönlünü çalmayı başaran sanatçı, 1977’de Berlin Duvarı temaslı konsept albüm “Les Aventures de Simon et Günther Stein”’i piyasaya sürdü. 1976’da dört günlüğüne Polonya’ya giden sanatçı, bu yolculuk sonrasında kendisiyle yapılan bir röportajda, albümün nasıl doğduğuyla ilgili bir soruya: “Televizyonda, Paris’e gidip Olympia'da sahne alma hayali olan ama bunu başaramayan bir şarkıcıyla tanıştım... Bunu gerçekten acınası buldum. Sonra şehirde bazı tuhaf şeyler fark ettim. Otelimde insanların gizlice pornografik dergiler sattığını gördüm. Mağazalarda raflarda aynı eldiven çiftini veya aynı yağmurluğu binlerce kez gördüm... Bu beni üzdü, midem bulandı, bağırmak istedim.  Berlin Duvarı'nı bahane olarak kullandım çünkü o an bana somut görünen tek şey oydu zira bu gerçekten bireysel özgürlüğe karşı inşa edilmiş ve neredeyse dokunabileceğiniz bir şey.” şeklinde cevap verecekti. Bu tip bir ruh haliyle hazırlanan konsept albüm, Berlin duvarıyla ikiye ayrılan Berlin’in iki farklı tarafında yaşayan Simon ve Günther adlı iki erkek kardeşin hikayesini anlatıyordu. 1977’nin Nisan ayında piyasaya çıkan albüm, yirmi bin gibi düşük bir satış rakamıyla hayal kırıklığı yaratırken buna karşın albümde yer alan Lady Marlène gibi bazı şarkılar radyolarda sık sık çalınarak Balavoine’ın adını geniş kitlelere duyurmasına yardımcı oldu.

Progresif rock ile klasik müziği harmanlayan bu albümün de beklenen ilgiyi görmemesi üzerine bir ara müziği bırakmayı bile düşünen Balavoine, bu dönemde Alain Bashung’un "Romans-photos" isimli çalışmasında vokalist olarak boy gösterdi. İlk iki albümün başarısızlığı sonrasında, Léo Missir’ın da çabalarıyla çalıştığı stüdyonun sahibi Eddie Barclay’den bir şans daha koparan sanatçı, yeni albümünde vokallere ve yaylı çalgılara daha az yer verme kararı aldı. 1978 Nisan’ında Boulogne-Billancourt’daki bir stüdyoda başladı Balavoine söz konusu albümün kayıtlarına ancak birkaç haftalık çalışmanın ardından ilk şarkıları dinlemek için stüdyoya giden yapımcısı Léo Missir, albümü tanımlayacak kadar güçlü bir parçanın eksik olduğunu hissetti. Bunun üzerine çalışmaya geri dönen Balavoine, daha önce bestelediği bir melodiyi yeniden keşfetti ancak kafasına yatan sözleri bir türlü bulamadı. Bir gün, stüdyoda parçayı tekrar tekrar çalıp tamamen bitmemiş olduğunu düşünürken, müzisyenlerden birinin klavyesinde yanlışlıkla basit bir melodi çalması Balavoine'a şarkıya tam gücünü ve yoğunluğunu verecek yeni bir giriş yaratmak için ilham verdi ve müzisyenlerinin stüdyonun yanındaki bir restorana gittiği bir akşam, ani bir dürtüyle sadece bir saat içinde Le Chanteur'ün sözlerini yazdı. Bir şarkıcının hayatının ve kariyerinin farklı aşamalarını anlatan parçanın başında, bu genç sanatçının kariyerinin ilk günlerinden, başarıya duyduğu arzudan ve hayallerinden bahsediyordu Balavoine ve müzisyen olma yolunda ilerleyen bu sanatçının kariyerleriyle ilgili öngörülerini sıralıyordu. Buna göre önce geçici bir başarı yakalayacak, sonra uzun bir düşüş dönemi yaşayacak ve en nihayetinde tamamen gözden düşecekti söz konusu sanatçı. Balavoine, la véritable histoire (Balavoine, Gerçek Hikâye) adlı kitabın yazarı Fabien Lecœuvre'e göre, şarkının bazı dizelerinde, kendisini yeterince yakışıklı bulmayan ve sesinin biraz kadınsı olduğunu düşünen Eddie Barclay’le dalga geçiyordu Balavoine. Bunun yanında sanatçının, Charles Aznavour'un Je m'voyais déjà adlı parçasını dinledikten sonra şarkı sözlerini çok hızlı bir şekilde yazdığını da belirtmiş Lecœuvre.

Özellikle Le chanteur’ün elde ettiği ticari başarı sonrasında nihayet çabalarının karşılığını alan Balavoine, 1979’un bahar aylarında, Michel Berger ve Luc Plamondon imzalı Starmania müzikaliyle izleyici karşısına çıkarken o yılın sonbaharında dördüncü stüdyo albümü "Face amour / face amère"i piyasaya sürdü. Bu projesinde sanatçıya yine, iki yıldır birlikte çalıştığı Clin d’œil grubu eşlik etmişti. Bir önceki hit parçası Le chanteur’ün halen hafızalardan silinmediği bir dönemde yayınlanan albüm, biraz da bu başarının kurbanı oldu ve fazla dikkat çekemedi. Melodi anlamında bu parçayla benzerlikler taşıyan Me laisse pas tomber, 45’lik olarak ancak seksen binlik bir rakama ulaşırken, albüm de toplamda yüz otuz binlik bir satış rakamı elde etti. İlk kısmı aşktan, ikinci kısmı ise daha ciddi konulardan bahseden şarkılara ayrılan albümün dikkat çeken diğer parçaları arasında ise Dancing samedi ve gitar solosuyla hafızalarda yer eden Rougeagèvre bulunuyordu.

Balavoine’ın Starmania müzikaline katılım sürecinden biraz daha detaylı olarak bahsetmek gerekirse; Luc Plamondon’la birlikte hazırladığı bu rock operanın bestelerini tamamlayan Michel Berger, Johnny Rockfort karakterini canlandıracak bir isim aramaktaydı. Televizyonda Balavoine’ı Lady Marlène adlı parçasını seslendirirken izleyen ve onun performansından bir hayli etkilenen Berger, bu rolü ona teklif etmeye karar verdi. Bu süreçle ilgili o dönemde Michel Berger ile evli olan France Gall şöyle demiş: “Daniel'i ilk kez televizyonda izledik. Michel ve ben Beauséjour'daki odamızda yerde oturmuştuk ve ara ara Guy Lux'un programına göz atıyorduk. Daniel, büyük bir orkestra eşliğinde Lady Marlene'i söylemek için sahneye çıktığında, ağzımız açık kaldı. Mikrofon standının arkasında kaskatı bir şekilde oturmuş, daha önce hiç duymadığımız bir sesle, yeni bir tınıyla ve o kadar geniş ve yüksek bir ses aralığıyla şarkı söylemeye başladı ki, nutkumuz tutuldu.” Bu karşılaşma, Berger ile Balavoine arasında sıkı bir dostluğun doğmasını da sağlamış, Balavoine tarihin en başarılı Fransızca müzikallerinden biri olarak kabul edilen Starmania’da, adeta o sıra dışı ses rengi için özel olarak yazılmış Quand on arrive en ville, Banlieue nord ve SOS d’un terrien en détresse adlı parçaları seslendirmişti.

Palais des Congrès’de sahnelenen ve toplamda yüz bini aşan bir seyirci kitlesine ulaşan Starmania'nın konusu kısaca şöyleydi: gelecekte Batı Dünyası yani Batı Avrupa, Kuzey Amerika, Kanada ve Avustralya, tek bir ülke altında birleşmiş. Burada yapılacak başkanlık seçimlerinin öncesinde, Daniel Balavoine tarafından canlandırılan Johnny Rockfort adlı bir asi, yaşadığı Kara yıldızlardan kalkıp şehre saldırmak üzere, başkent Monopolis’e gelir. İlk başta sistemi yıkmak için France Gall’in hayat verdiği televizyon yıldızı Cristal'ı kaçırıyor Rockfort ama sonrasında ona âşık olur. Medya manipülasyonu, şöhret bağımlılığı, popülizm, yalnızlık ve "düzen" adına özgürlüğün yok edilmesi gibi hala güncelliğin koruyan konular üzerine güçlü bir eleştiri getiren müzikal, düzen karşıtı Johnny’nin hapse girmesi ve zengin ve popülist iş adamı Zéro Janvier'nin başkan olmasıyla, trajik bir şekilde sona eriyordu. Orijinal kadrosuyla son kez 29 Haziran 1979’da Montreal’de izleyici karşısına çıkan müzikalde yaşadıklarıyla ilgili şöyle diyecekti Balavoine: “Starmania’daki tecrübem hakkında şunu söyleyebilirim: iyi tarafları da vardı kötü tarafları da. İyi taraflara bakarsak, günümüzün en büyük bestecilerinden biri olan Michel Berger’yi keşfettim. Aynı zamanda çok iyi bir sahne tecrübesi oldu, herkesin aşina olduğu sesimle iki saat boyunca şarkı söyleyebildiğimi göstermiş oldum. Kötü taraflara gelirsek, aylarca süren ortak hayat macerası bana birçok sorun çıkardı. Rock opera, zor bir gösteri türü ve tekrar böyle bir şeyin içine atılmak için hiç acelem yok”.

Kaynaklar:

- Daniel Balavoine - L'enfant caché du rock, Valérie Alamo, Stéphane Deschamps, Hors Collection, 2020