Hukuk Boşluğu, En Üstün Sınırsız İktidar ve Yeni Anayasa

11 Ocak 2017

Açık Gazete'nin Nereye Doğru köşesinde Cengiz Aktar'la, Prof. Kemal Gözler'in, "Aslî Kurucu İktidar, Talî Kurucu İktidar Ayrımı: TBMM Yeni Bir Anayasa Yapabilir mi?"* başlıklı, 2011 tarihli yazısı üzerinden giderek, teorik, hukuki ve felsefi bir çerçeve üzerinden günümüzü değerlendirdik. 

11 Ocak 2017 tarihinde Açık Radyo'da yayınlanmıştır.
Nereye Doğru podcast servisi: iTunes / RSS

Kemal Gözler'in, "Aslî Kurucu İktidar, Talî Kurucu İktidar Ayrımı: TBMM Yeni Bir Anayasa Yapabilir mi?"* başlıklı yazısını okumak için tıklayın.

Sonradan yaratılmış hukuk boşluğu ortamında beliren aslî kurucu iktidar ise yeni bir anayasa yapmak, yeni bir hukuk düzeni kurmak için, önce mevcut anayasayı ortadan kaldırarak bir hukuk boşluğu yaratır; sonra, bu hukuk boşluğunu yeni bir anayasa yaparak doldurur. Bu halde yepyeni bir devlet kurulmamakta, mevcut devletin kuruluşu yenilenmektedir. Bu durumda yapılan anayasa devletin ilk anayasası değildir. Bu tür hukuk boşluğu, devrim, hükûmet darbesi, iç savaş gibi durumlardan sonra ortaya çıkar. Bu gibi durumlardan sonra ortaya çıkan asli kurucu iktidar, önce mevcut siyasal rejimi yıkar; “anayasayı ilga (abrogation de constitution)” eder; hukuk boşluğu yaratır. Sonra bu boşluğu yeni bir anayasa yaparak doldurur. Aslî kurucu iktidar, bu halde yepyeni bir devlet kurmaz; devletin kuruluşunu yeniler; siyasal rejimi değiştirir.

Aslî kurucu iktidarın, “hukuk-dışılık” ve “sınırsızlık” olmak üzere başlıca iki özelliği vardır. Aslî kurucu iktidar, “hukuk-dışı (extra-juridique; extra-legal)” bir iktidardır (Gözler 1998: 53). Zira yukarıda belirtildiği gibi, bu iktidar, “hukuk boşluğu (legal vacuum, vide juridique)” ortamında çalışan bir iktidardır. Aslî kurucu iktidar, yeni bir anayasa yapmadan önce, varsa mevcut anayasayı ilga ederek hukuk boşluğu ortamı yaratır. Bu ortamda, aslî kurucu iktidarı bağlayacak bir hukuk kuralı yoktur. Bundan sonra aslî kurucu iktidar hiçbir hukuk kuralıyla bağlı olmaksızın, yeniden, sıfırdan (ab initio) bir anayasa yapar (Gözler 2011: 322).

Aslî kurucu iktidar, ikinci olarak sınırsız bir iktidardır. Zira hukuk-dışı niteliğini açıkladığımız yukarıdaki paragrafta belirttiğimiz gibi, bu iktidar devrim, hükûmet darbesi gibi olağanüstü durumlarda ortaya çıkmakta, mevcut rejimi devirmekte, anayasayı ilga etmektedir. Böyle bir iktidarı sınırlandırabilecek herhangi bir hukukî kural veya güç yoktur. Zaten  [s.48] aslî kurucu iktidarı sınırlandıran bir hukukî güç veya kural varsa, bu durumda bu iktidar aslî kurucu iktidar olmaktan tanımı gereği çıkar. Aslî kurucu iktidar, en üstün, sınırsız iktidar demektir.

 

*Kemal Gözler, "Asli Kurucu İktidar - Tali Kurucu İktidar Ayrımı: TBMM Yeni Bir Anayasa Yapabilir mi?", in Ece Göztepe ve Aykut Çelebi (Editörler), Yeni Anayasa: Demokratik Bir Anayasa İçin Öneriler, İstanbul, Metis Yayınları, 2012, s.45-61. [www.anayasa.gen.tr/tbmm-yeni-anayasa.htm].

 

Etiket: